Devlet katkısı teşviki tüketilemiyor

Devlet Katkısı uygulamasının başladığı 2013 yılından bu yana, gönüllü BES’te yıllık devlet katkısı üst limiti veya üzerinde katkı payı ödeyen ortalama katılımcı sayısı toplam katılımcıların sadece %1,58’i düzeyinde gerçekleşti.

Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) tarafından yayınlanan verilere göre, Devlet Katkısı uygulamasının başladığı 2013 yılından bu yana, gönüllü BES’te yıllık devlet katkısı üst limiti veya üzerinde katkı payı ödeyen ortalama katılımcı sayısı toplam katılımcıların sadece %1,58’i düzeyinde gerçekleşmiş durumda. Daha genel bir şekilde ifade edecek olursak, her 100 katılımcıdan sadece 2’si yıllık devlet katkısı limitini sonuna kadar kullanıyor.

DK LİMİTİ EN ÇOK 2015 YILINDA KULLANILMIŞ

2013 yılından bu yana geçen 11 yıllık dönemde, devlet katkısı limitini kullanan 72 bin 849 katılımcı ve %1,98 oran ile en iyi yıl 2015 olarak gerçekleşmiş görünüyor. En kötü yıl ise 79 bin 854 katılımcı ve %1,32 oran ile 2018 yılı. 22 Ocak 2022 tarihinde yürürlüğe giren düzenleme ile devlet katkısı oranı %25’ten %30’a yükseltilmişti. Devlet katkısı teşvikindeki bu iyileştirme sonrasında, azami devlet katkısını hak edecek düzeyde katkı payı ödeyen katılımcı sayısı 2022 yılında 106 bin 181 ile %1,49 seviyesinde, 2023 yılında ise 128 bin 198 katılımcı sayısı ile %1,64 seviyesinde gerçekleşmiş. Dolayısıyla, teşvik seviyesinin artırılması üst gelir grubundaki katılımcılar için avantaj sağlamış olsa da ortalama bir BES katılımcısını sınırlı yatırım kapasitesi nedeniyle cezbedebildiğini söylemek oldukça güç.

Devlet katkısı teşvikini azami seviyede kullanan katılımcıların ödediği yıllık katkı payı ile sisteme ödenen yıllık toplam katkı payını karşılaştırdığımızda oldukça dramatik bir tablo ile karşılaşıyoruz. 11 yıllık dönemde DK limitlerini azami seviyede kullanan katılımcıların ödediği yıllık katkı payı tutarı sisteme ödenen yıllık toplam katkı payı tutarının ortalama %27,2’si seviyesinde gerçekleşmiş. En düşük oran %21,2 ile 2018 yılında, en yüksek oran ise %34,9 ile 2023 yılında gerçekleşmiş durumda. Katılımcı sayısı ile katkı payı tutarı istatistiklerini birleştirdiğimizde her 100 katılımcıdan sadece 2’si DK teşvikinden azami düzeyde faydalanırken, sisteme ödenen 100 liralık katkı payının 27 lirasını ödemekte.

EGM tarafından yayınlanan başka bir istatistikte ise devlet katkısı teşvikinden faydalanma seviyesindeki eşitsizliği daha net şekilde ortaya koymakta. EGM verilerine göre 2023 yılsonu itibarıyla gönüllü BES’teki katılımcıların %94’ünün DK birikimi toplam DK birikimlerinin %50,7’sini teşkil ederken kalan %6’lık katılımcı grubunun DK birikimi toplam DK birikimlerinin kalan %49,3’lük kısmına karşılık gelmekte. En yüksek katkı payını ödeyen %1’lik katılımcı grubu ise toplam DK birikimlerinin %16,6’sına sahip durumda.