BES’te yeni sözleşmelerin sayısı sonlanan sözleşmelerin iki katı

BES büyümeye devam ediyor. Nisan 2023 itibarıyla BES’te yapılan yeni sözleşmelerin sayısı, sonlanan sözleşmelerin sayısından yaklaşık 2 kat daha fazla oranda. Bu oranın yılbaşında devlet katkısı oranının %25’den %30’a yükseltilmesi ve yüksek enflasyon karşısında katılımcıların, mevcut hayat standartlarını emeklilik dönemlerinde de koruyabilmek adına tasarruf ve birikime yönelmesinden kaynaklandığı düşünülüyor.

Bireysel Emeklilik Sistemi (BES), 7 Ekim 2001 tarih ve 4632 sayılı kanun ile yürürlüğe girmiş, 27 Ekim 2003 tarihinden itibaren ilk emeklilik planlarının onaylanması ile birlikte sistemde ilk sözleşmeler akdedilmeye başlamıştır. BES’te katılımcılar istedikleri anda sistemden çıkma hakkına sahiptir. Bununla birlikte, kimi katılımcılar emekliliğe kadar sistemde kalmakta ve hatta emeklilik gelir planları kapsamında sistemde devam etmekte, kimileri ise emekliliği beklemeden nispeten daha kısa bir zaman zarfında sistemden ayrılmaktadır.

Sistemin başladığı 2003 yılının son 2 aylık döneminde, 22 bin 16 adet sözleşme kurulmuş ve 86 adet sözleşme sonlandırılmıştır. 2004 yılında sistemde yeni kurulan sözleşme sayısı, sonlandırılan sözleşme sayısının 17 katıdır. Sistemin yeni kurulmuş olması ve sözleşme sayısının az olması sebebiyle ilk yıllarda yeni kurulan sözleşme sayısı, sonlandırılan sözleşme sayısından hayli yüksek olmuştur. Yıllık bazda yeni kurulan sözleşme sayısının sonlandırılan sözleşme sayısına oranı, 2004 yılından itibaren her geçen yıl azalarak 2009 yılında 1,9 seviyesine gerilemiş, 2009 yılından itibaren artış eğilimine geçerek 2013 yılında 3,7 kat seviyesine ulaşmıştır. Diğer bir ifadeyle, 2013 yılında sonlandırılan her bir sözleşmeye karşılık dört yeni sözleşme kurulmuştur.

2013 yılından 2018 yılına kadarki azalış trendi sonucunda, sözleşme giriş-çıkış oranı 2018 ve 2019 yıllarında sırasıyla 1,01 ve 1,05 seviyelerinde gerçekleşmiştir. Sistem açısından oldukça zorlu geçen bu yıllarda, yıl içinde sisteme dâhil edilen sözleşme sayısı sonlandırılan sözleşme sayısı ile neredeyse aynı olmakla birlikte üzerinde kalmayı başarmıştır. 2018 yılından sonra sözleşme giriş-çıkış oranı artış göstererek Nisan 2023 itibarıyla 1,8 seviyesine ulaşmıştır. Bu oran, 2021 yılında 1,3 iken 2022 yılında 2,0 seviyesindedir.

‘KATKI ORANININ ARTMASI BES’E İLGİYİ ARTIRIYOR’

2022 yılı içerisinde gerçekleşen yüksek oranın; yılbaşında devlet katkısı oranının %25’den %30’a yükseltilmesi ve yüksek enflasyon karşısında katılımcıların, mevcut hayat standartlarını emeklilik dönemlerinde de koruyabilmek adına tasarruf ve birikime yönelmesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Tüm bunlara ek olarak, yıllar itibarıyla kıdem süresine göre sonlandırılan sözleşme oranlarına bakıldığında, sonlandırılan sözleşmelerin büyük çoğunluğunun kıdem süresinin 0-36 ay aralığında olduğu, 120 ay üzeri kıdeme ulaşan sözleşmelerin ise ayrılma oranlarının en düşük seviyede olduğu görülmektedir.