YAPAY ZEKA, PAZARLAMA ve REKLAM SEKTÖRÜ İÇİN FIRSAT MI TEHLİKE Mİ?

Tüm dünyada değişen kapsayıcılık ortamı ve üretken yapay zekanın hızlı ilerleyişi pazarlama sektörünü yeniden şekillendirirken, BM Kadın Birimi tarafından oluşturulan Unstereotype Alliance, 2026 Sektör Durum Raporu’nu yayımladı. Dünya genelinde markaların, ajansların ve sektör kuruluşlarının üst düzey yöneticilerinin görüşlerine dayanan rapor, kapsayıcı pazarlamanın bugünkü durumuna, hangi faktörlerin ilerlemesini sağladığına ve ilerlemenin önündeki tehditlere ilişkin kapsamlı bir değerlendirme sunuyor.

Rapor, Unstereotype Alliance’ın 2021 yılındaki ilk “Sektör Durum Raporu’nu” yayımlamasından bu yana, kapsayıcı pazarlamayı ve reklamcılığı en çok şekillendiren beş kilit trendi inceliyor: 

-      Marka değerini artıran bir unsur olarak kalıp yargılardan arınmış içerikler,

-      Özgünlüğe yönelen tüketici beklentileri

-      İlerlemenin temeli olarak işyerinde kapsayıcılık

-      Dijital ve sosyal medyanın etkisi ve 

-      Risk ile fırsatı dengeleyen bir biçimde yapay zekâ ve teknolojinin kullanımı.

Dünya Reklamverenler Federasyonu (WFA) CEO'su Stephan Loerke mevcut durumu şöyle özetliyor: "Üyelerimizin kapsayıcı pazarlamaya öncelik vermeye devam etmesinin nedeni, bunun iş büyümesini desteklemesidir. Hatta bu yaklaşım, son on yıldaki en büyük büyüme motorlarından biri olmuştur."

Ticari fayda kanıtlandı, şimdi ivmeyi koruma zamanı

Rapor, Unstereotype Alliance’ın Oxford Üniversitesi Saïd Business School ile birlikte yürüttüğü “Kapsayıcılık = Gelir[1]” araştırmasından da yararlanıyor. Söz konusu araştırma, daha kapsayıcı reklam uygulamalarına sahip markaların kısa vadede yüzde 3,46, uzun vadede ise yüzde 16,26 daha yüksek satış geliri elde ettiğini kanıtlıyor. Kapsayıcı markaların tüketicinin ilk tercihi olma oranı yüzde 62 daha yüksek. Ayrıca bu markalar yüzde 54 daha yüksek fiyatlandırma gücüne ve yüzde 15 daha yüksek müşteri sadakatine sahipler.

Bununla birlikte rapor, bu alandaki gelişmenin hala tutarsız olduğunu açıkça ortaya koyuyor. 2025 yılı, GUM (Gender Unstereotype Metric)[2] skorlarındaki yüzde 30’luk artışla birlikte 2021’den bu yana toplumsal cinsiyetin olumlu temsilinde en büyük iyileşmeye sahne olurken, küresel veriler, engelli bireylerin ve ileri yaştaki tüketicilerin reklamlarda temsilinin hala yetersiz kaldığını gösteriyor. Dünyadaki engelli nüfus oranı yüzde 15 olmasına rağmen, incelenen reklamların sadece yüzde 3'ünde engelli bir bireye yer veriliyor.

Bahçeşehir Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Gül Şener ise raporda yaptığı değerlendirmede şunları söyledi: “Türkiye’de kapsayıcı reklamcılık gelişiyor. Kadınlar giderek artan biçimde geleneksel olmayan ve mesleki rollerde temsil ediliyor, ancak erkeklerin hala çoğunlukla geleneksel rollerde gösterildiğini görüyoruz. Kapsamlı bir dönüşüm, güçlenmiş kadınlık temsillerinin yanı sıra erkeklik temsillerinin de ilerici bir şekilde yaygınlaştırılmasını gerektiriyor.”

Yeni odak alanı: İçerik üreticisi ekonomisi

Rapor, içerik üreticisi ekonomisini, markaların özgün bağlar kurabilmesi için kritik bir kanal olarak konumlandırıyor.

Unilever Medya ve Entegre Marka Deneyimleri Küresel Direktörü ve Unstereotype Alliance Başkan Yardımcısı Isabel Massey şunları söyledi: “İçerik üreticisi ekonomisi; topluluğun, kültürün ve ticaretin kesiştiği yerdir ve markaların ait olduklarını kanıtlamaları gereken alan tam da burasıdır. Değerlerimizi paylaşan içerik üreticileriyle çalışmak, insanlarla güvenilir biçimde bağ kuran kapsayıcı hikayeleri birlikte üretmemizi sağlıyor. Kapsayıcılığı sürdürülebilir marka büyümesine dönüştüren şey de işte bu uyumdur. İçerik üreticileri aracılığıyla anlattığımız hikâyeler yalnızca markaları büyütmekle kalmıyor, kitlelerin neyin mümkün olduğuna dair inancını da şekillendiriyor ve kültürel değişimin itici gücüne dönüşebiliyor.”

Yapay zeka: Sektörün en büyük fırsatı ve en önemli riski

Üretken yapay zeka (Generative AI), sektörün karşı karşıya olduğu hem en umut verici hem de en acil konu olarak öne çıkıyor. Raporda yer alan araştırmalara göre, yapay zeka sistemlerinin yüzde 44’ü toplumsal cinsiyete dayalı önyargı, yüzde 26’sı ise hem toplumsal cinsiyete hem de ırka dayalı önyargı sergiliyor[3]. Buna karşın pazarlamacıların yalnızca yüzde 51’i, yapay zeka tarafından üretilen kreatif içerikleri yayınlanmadan önce test etmek için insan denetiminden geçiriyor.[4].

Mars Küresel Sorumlu ve Amaç Odaklı Pazarlama Direktörü ve Unstereotype Alliance Başkan Yardımcısı Jacqui Stephenson ise şu uyarıda bulundu: “Üretken yapay zeka, pazarlama dünyasında hızla benimseniyor, ancak bu hala gelişmekte olan bir alan ve kapsayıcılığın uygulamada bu sistemlere de yerleştirilmesi konusunda ciddi bir güven açığı var. Bu çok önemli, çünkü üretken yapay zeka, yaratıcılığı ve verimliliği hızla artırabildiği gibi, eğer bilinçli davranmazsak, ön yargıları da aynı hızda büyütebilir. Mars’ın öncülüğünde Unstereotype Alliance olarak, bu güven açığını kapatmaya yönelik bir çalışma grubu kurduk. Bu yeni inovasyon dalgasının daha geniş bir temsilde ve kapsayıcı sonuçlar vermesini sağlamak üzere üyelerimizi pratik yönergeler oluşturmak için bir araya getiriyoruz".

Sektördeki bir sonraki adım

AMV Group CEO’su Xavier Rees ise, “Reklamcılıkta temsiliyet konusu artık daha incelikli ve sofistike bir hale geldi, bu iyi bir şey. Bu işi doğru yapan reklamverenler ve pazarlamacılar arasında, basit sayısal temsiliyetten ziyade klişelerden kaçınan ve dünyanın çok daha kapsayıcı bir resmini çizen, sahici tasvirlere doğru net bir geçiş yaşanıyor" dedi.

LIONS Çeşitlilik, Eşitlik ve Kapsayıcılık Başkanı Frank Starling ise, "'Yanlış yapma' korkusu olsa bile, markalar temkinli davranmanın fırsatların önüne geçmesine izin vermemeli. Markalar kendi değerlerine geri döndüğünde, danışmanlık aldığında ve çalışan kaynak gruplarını ve toplulukları sürece dahil ettiğinde, ortaya çok daha düşünülmüş, incelikli ve nihayetinde çok daha alakalı işler çıkıyor" ifadelerini kullandı. 

Unstereotype Alliance 2026 4. Sektör Durum Raporuna, bu adresten ulaşılabilir: State of the Industry 2026 | Five Year Retrospective Report | Unstereotypealliance

4. Sektör Durum Raporu’na Katkı Sunanlar

Meghan Johnson, Mondelēz International Küresel Ticari Dönüşüm ve Mükemmellik Başkan Yardımcısı ve Kurmay Başkanı; Stephan Loerke, Dünya Reklamverenler Federasyonu (WFA) CEO'su; Samwel Ombogo, The Marketing Society of Kenya İcra Kurulu Başkanı; Xavier Rees, AMV Group CEO'su; Doç. Dr. Gül Şener, Bahçeşehir Üniversitesi Öğretim Üyesi; Frank Starling, LIONS Çeşitlilik, Eşitlik ve Kapsayıcılık Direktörü; Grainne Waifer, Diageo Guinness, Likörler ve Votka Kategorileri Küresel Direktörü; Keith Weed CBE, Unstereotype Alliance Birleşik Krallık Ulusal Bölümü Başkanı.

[1]Unstereotype Alliance.” Inclusion = Income: The Business Case for Inclusive Advertising,” 2024.

[2] Gender Unstereotype Metric Review, 2025

[3]Stanford Social Innovation Review, “When Good Algorithms Go Sexist: Why and How to Advance AI Gender Equity,” 2021.

[4]IAB, “AI Adoption Is Surging in Advertising, but is the Industry Prepared for Responsible AI?”, 2025.