Kıdem tazminatı fonu devlet teşviğiyle desteklenmeli

Sigorta Acenteleri Derneği (SAB) Başkanı Reşit Çakas, yeni kıdem tazminatı sistemine geçilmesi ve bununla ilgili yapılması planlanan yasal düzenlemeler hakkında açıklamalarda bulundu. Ocak 2019’da yapılan istatistiklerle halihazırdaki son işçi sayısının 13 milyon 411 bin 983 olduğunu belirten Çakas, “Bu rakamlar göz önünde bulundurulduğunda, bu konuda yapılması planlanan yasal düzenlemelerin toplumun ne kadar büyük bir kesimini doğrudan ilgilendirdiği daha kolay anlaşılacaktır” dedi.

Yıllardan beri ara ara revize edilmesi gündeme gelen kıdem tazminatının ilk kez 1936 yılında yürürlüğe giren 3008 sayılı iş kanununun uygulanmaya başlamasıyla hayatımıza girdiğini hatırlatan Çakas, bugünkü uygulamanın temelini 1975 yılında yapılan yasal değişikliğin oluşturduğunu kaydetti.

Yasal uygulamalara bağlı gelişmelere rağmen, ne işverenin ne de çalışan kesimin kıdem tazminatı uygulamasından memnun olmadığını kaydeden Çakas, “Bilinen o ki arkasında birikmiş bir fon olmadan kıdem tazminatı uygulamasının günlük hayata geçmesi pek mümkün görünmüyor” diye konuştu.

İlk olarak 1975 yılında bir kıdem tazminatı fonu oluşturulması konusunun gündeme geldiğini, o günden bugüne de ara ara sıcaklığını koruduğunu dile getiren Çakas, “Ancak böyle bir fonu oluşturma konusu bir yasal düzenlemenin yanında fonun nasıl ve kimler tarafından yönetileceği, başlı başına bir altyapı ve kadro gerektirdiğinden bugüne kadar bu sisteme geçilememiştir” ifadelerini kullandı.

‘KISA SÜREDE BÜYÜMESİ BES’İ CAZİP KILIYOR’

Bu noktada Bireysel Emeklilik Sistemi’nin (BES) bu tarz bir fona geçiş için can simidi gibi görüldüğünü söyleyen Çakas, şöyle devam etti: “Her iki sistemin tarihsel gelişimine baktığımızda kıdem tazminatı sisteminin BES’ten çok daha eski olduğunu, BES’in henüz 20. yılına bile gelmediğini görmekteyiz. Çalışan kesim tarafından çok da büyük bir şikayete konu olmayan, hatta teknik açıdan bakıldığında gelişimini tamamlamış ve oturmuş bir düzeni olan kıdem tazminatı sisteminin BES’e aktarılması isteminin altında yatan temel motivasyon, BES’te toplanan fonların son derece küçük bütçelerle bile bu kadar kısa bir sürede 100 milyar liralık bir büyüklüğe ulaşmasıdır. Bu deneyim kıdem tazminatının BES içerisinde toplanması fikrini son derece cazip hale getirmiş durumdadır. Öyle ki daha şimdiden bu fonun ulaşacağı rakamın 5 yılın sonunda GSMH’nin %10’u gibi büyük bir rakama ulaşacağı beklentisi oluşmuş durumdadır.”

‘OLUMLU SONUÇLAR ALMAK MÜMKÜN’

Çakas, kıdem tazminatı fonunun BES’e entegre edilerek başarıya ulaşmasının mümkün olduğunu belirterek bunun için neler yapılması gerektiğini sıraladı:

“* BES katılımcılarının tüketim alışkanlıkları göz önünde bulundurularak düzenlemeler ona göre yapılmalıdır. BES içinde oluşturulacak kıdem tazminatı fonunun en az 10 yıl sistemde kalacak şekilde bir düzenlemeyle getirilmesi kaçınılmazdır. Aksi halde çalışma hayatındaki işten ayrılmaya bağlı sirkülasyonlar yükseleceği gibi oluşacak fonlarda beklenen rakamlara ulaşmak pek mümkün olmayacaktır.

* Sistemin son derece özerk, şeffaf ve denetlenebilir olması gerekmektedir. Katılımcı kayıtları gönüllü BES’te olduğu gibi Emeklilik Gözetim Merkezi’nin de içinde bulunduğu bir kayıt sisteminde tutulmalı, geliştirilmeli ve katılımcı istediği an güncel fon bilgilerine ulaşabilmelidir.

* Kıdem tazminatı fonu diğer bireysel emeklilik fonları gibi devlet teşvikleriyle desteklenmeli, bu yolla katılımcı sadakatini artıracak düzenlemeler yapılmalı.

* Fonların işletilmesi yine şeffaf olmalı. Emeklilik şirketlerine fon işletim konusunda yatırım serbestliği verilmeli. Yani fonlardaki kamuya ait yatırım araçlarına ait ağırlık azaltılmalı ve daha rekabetçi bir yapı oluşturacak düzenlemeler yapılmalı.”