Doğal Afetler ve Aşırı İklim Olaylarında Acil Durum: Türkiye, Afetlere En Az Hazırlıklı Ülkeler Arasında 3. Sırada
Doğal afetler ve aşırı iklim olaylarının geniş alanlarda yıkıma yol açmaya devam ettiği günümüzde, kamuoyunun dikkati genellikle göz ardı edilen kritik bir riske çekiliyor: Aşırı hava koşulları karşısında konutların ve enerji altyapısının dayanıklılığı.
Doğal afetler ve aşırı iklim olaylarının geniş alanlarda yıkıma yol açmaya devam ettiği günümüzde, kamuoyunun dikkati genellikle göz ardı edilen kritik bir riske çekiliyor: Aşırı hava koşulları karşısında konutların ve enerji altyapısının dayanıklılığı.
Compare the Market uzmanları tarafından yürütülen küresel bir araştırmada; ülkelerin doğal afet risk endeksi, GSYİH’ye (GSYH) verdikleri zarar, nüfus üzerindeki etkileri ve vatandaşların afetlere hazırlık seviyeleri incelendi. Analiz edilen 20 ülke arasında Türkiye, 100 üzerinden aldığı 32,62 genel puanla en az hazırlıklı 3. ülke olarak öne çıktı.
Yerleşim yerlerine yakın bölgelerde yangınlar veya doğal afetler meydana geldiğinde risk sadece doğrudan zararla sınırlı kalmıyor: Uzun süreli elektrik kesintileri, şebeke aşırı yüklenmeleri ve temel hizmetlerin aksaması, ailelerin güvenliğini ve günlük yaşamını ciddi şekilde tehdit ediyor.
Türkiye'de yüksek etkilenme oranı ve bireysel önlem yetersizliği dikkat çekiyor
Araştırma, Türkiye açısından kritik bir tablo ortaya koyuyor. Afet Risk Endeksi 14,62 olan Türkiye’de, yılda her 100.000 kişiden ortalama 2.302’sinin afetlerden etkilenmesi (son 10 yılın ortalaması), ülkeyi nüfus üzerindeki etki bakımından incelenen örneklemde en yüksek seviyelere taşıyor.
Türkiye’nin "en az hazırlıklı ülkeler" listesinin üst sıralarında yer almasının bir diğer ana nedeni ise vatandaşların bireysel önlem alma eğiliminin düşük kalması. Verilere göre Türkiye’de acil durum çözümlerine (ev acil durum kitleri, doğal afet sigortaları ve enerji koruma sistemleri gibi) yönelik internet aramaları 100.000 kişi başına sadece 77 olarak gerçekleşti.
Diğer ülkelerle kıyaslandığında tablo daha belirgin hale geliyor: Yunanistan’da 100 bin kişi başına düşen arama sayısı 2.119, Fransa’da 1.975 seviyesindeyken; dünyanın afete en hazırlıklı ülkesi konumundaki Avustralya’da bu sayı 2.700’e ulaşıyor. Bu veriler, söz konusu ülkelerdeki kamuoyu bilincinin ve felaketlere karşı hazırlık düzeyinin ne denli yüksek olduğunu gösteriyor.
Uzman Görüşü
Compare the Market Enerji Departmanı Başkanı Meredith O’Brien konuyla ilgili şu değerlendirmede bulundu:
«Doğal afetler yalnızca konutlara zarar vermekle kalmıyor; elektrik, su ve iletişim altyapılarını da kullanılamaz hale getiriyor. Büyüyen iklim kriziyle birlikte aşırı hava olaylarının sıklığı artarken, esnek ve dirençli enerji sistemlerine yatırım yapmak hayati bir zorunluluk haline geldi. Aşırı voltaj koruyucuları takmak, yedek enerji çözümlerine sahip olmak ve mevcut elektrik aboneliğinin yaşanılan bölgenin ihtiyaçlarına uygunluğunu kontrol etmek gibi küçük adımlar, olası bir kriz anında büyük farklar yaratabilir.»
Afetlere En Az Hazırlıklı Ülkeler
| Sıra | Ülke | Doğal Afet Risk Endeksi | Yıllık Etkilenen Kişi Sayısı (100k başına) | Yıllık Ekonomik Zarar (GSYİH %) | Önlem Aramaları (100k başına) | Toplam Puan (/100) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1° | Güney Afrika | 9,5 | 4.112 | %0,31 | 4.315,14 | 15,14 |
| 2° | Brezilya | 13,8 | 296,4 | %0,24 | 883 | 32,09 |
| 3° | Türkiye | 14,6 | 22.302 | %0,06 | 773 | 32,62 |
| 4° | Almanya | 4,2 | 80,4 | %0,24 | 986 | 33,96 |
| 5° | Güney Kore | 11,0 | 130,5 | %0,03 | 1.135 | 35,47 |
| 6° | Arjantin | 15,7 | 2.434,8 | %0,04 | 440 | 38,85 |
| 7° | Şili | 14,2 | 7.103,9 | %0,02 | 953 | 39,66 |
| 8° | İtalya | 11,3 | 421 | %0,00 | 345 | 40,35 |
| 9° | Tayland | 20,0 | 31.063,8 | %0,04 | 214 | 40,92 |
| 10° | ABD | 23,0 | 96 | %0,52 | 880 | 42,48 |
Metodoloji
Veri seti, 20 ülkeyi ağırlıklandırılmış 4 temel faktöre göre analiz etmektedir:
Doğal Afet Risk Endeksi (%40): Ülkenin doğal afetlere maruz kalma ve kırılganlık düzeyi.
100k Başına Afet Hazırlık Aramaları (%30): Eylül 2024 - Ağustos 2025 tarihleri arasında 'ev sigortası', 'ev acil durum kiti', 'eşya sigortası', 'afet hazırlık kiti' ve 'doğal afet sigortası' gibi anahtar kelimelerin web arama hacmi.
Yıllık Ortalama Etkilenen Kişi Sayısı (%15): Son 10 yılda 100.000 kişi başına düşen ortalama etkilenen nüfus.
Yıllık Ortalama Ekonomik Zarar (%15): Son 10 yılda meydana gelen doğrudan zararların GSYİH’ye oranı.
Kaynaklar: WorldRiskReport, Our World in Data, Google Keyword Planner, CityPopulation.
