Deprem teminatlı konut sayısı 10 milyona koşuyor

17 Ağustos 1999 Marmara depreminin üstünden 20 yıl geçti. Kocaeli, Gölcük, Düzce, Sakarya, İstanbul ve Yalova’da büyük can ve mal kaybı ile yıkıma neden olan deprem sonrasında ülkemizde Zorunlu deprem sigortası edindirme, uygulama ve yönetimi faaliyetlerinden sorumlu tüzel kimlikli bir kamu kuruluşu olan Doğal Afet Sigortaları Kurumu (DASK) kuruldu. Depreme karşı alınabilecek en etkili fiziksel tedbirlerin başında depreme dayanıklı binalar inşa etmenin ve bütün binaları depreme dayanıklı hale getirmenin olduğu önemli bir gerçek. Finansal önlemlerin en önemlilerinden biri ise zorunlu deprem sigortası. Zorunlu deprem sigortası, her yıl artan sigortalılık oranıyla, Türkiye’nin depreme karşı hazırlıklarında kilit öneme sahip. 1999 yılında yalnızca 500 bin civarında olan deprem teminatlı konut sayısı, 20 yıl sonunda 9 milyon 107 bini aşmış durumda. Üretilen prim ise 1 milyar 211 milyon lirayı aşarken, poliçe başına prim tutarı da 133 liraya denk geliyor. Öte yandan 17 milyon 661 bin 690 adet konutun olduğu ülkemizde sigortalılık oranı ise yüzde 51.6’ya yükseldi. DASK verilerine göre bugün Türkiye’de dakikada 15 kişi zorunlu deprem sigortası yaptırıyor ve günde sadece 50 kuruş ayırarak konutları depreme karşı sigortalamak mümkün. 

SİGORTALILIK ORANI HIZLA ARTIYOR

17 Ağustos 1999 Marmara depremi ve sonrasındaki 12 Kasım 1999 Düzce depremi ile halen etkilerinin devam ettiği iki önemli felaketi yaşayan Marmara Bölgesi, DASK sıralamasında hem bina sayısı, hem de Türkiye genelindeki yüzdesel pay açısından ilk sırada yer alıyor. DASK istatistiklerine göre Marmara Bölgesi’ndeki 6 milyon 14 bin 550 konutun, 3 milyon 737 bin 343’ünde zorunlu deprem sigortası bulunuyor. %62.1 ile Türkiye’deki sigortalılık oranının en yüksek olduğu bölge olan Marmara Bölgesi’ni ise sırasıyla %52.4 ile Ege Bölgesi, %47.7’ye İç Anadolu Bölgesi, %45.1’e Akdeniz Bölgesi, %43.2 ile Karadeniz Bölgesi, %38.1 ile Doğu Anadolu Bölgesi ve %37.4’e Güney Doğu Anadolu Bölgesi izliyor.

Verilerde dikkat çeken bir diğer önemli ayrıntı ise binaların inşa yılına göre sigortalılık oranları oldu. DASK verilerine göre 2007 yılı sonrası binalar %50.67’lik sigortalılık oranı ile en yüksek paya sahip olurken, 2000-2006 yılları arasında inşa edilen binalardaki sigortalılık oranı ise %17.88 oldu. İstatistiklerde en çarpıcı sonuç ise 1999 yılı öncesi binalardaki sigortalılık oranlarında ortaya çıktı. 1997-1999 yılları arasında inşa edilen binalarda sigortalılık oranı sadece %6.97 olurken, 1975 öncesinde inşa edilen binalarda sigortalılık oranı %4.47’de kaldı. Deprem sonrası inşa edilen binalardaki sigortalılık oranının yüksek olmasında konut kredisi alımlarında şart koşulan zorunlu deprem sigortası poliçesinin etkisinin yüksek olduğu belirtiliyor.

19 YILDA 190 MİLYON LİRA TAZMİNAT ÖDENDİ 

DASK verilerine göre, son 19 yıl içerisinde depremzedelere 190 milyon lirayı aşan tazminat ödendi. Bu ödemelerin %80’den fazla kısmı 23 Ekim 2011 tarihinde Van’da yaşanan depremden sonra Van’da bulunan depremzedelere yapıldı.Yine derlenen bilgiye göre 2000-2019 yılları arasında hasara neden olan 651 adet deprem meydana geldi. Bu depremlerin sonucunda DASK’a 25 bin 105 hasar dosyası iletildi. Bu doğrultuda DASK tarafından depremzedelere 190 milyon 27 bin 263 lira tazminat ödemesi yapıldı. Sonuç olarak dosya başına 7 bin 569 lira tazminat ödemesi yapılmış oldu.

NÜFUSUN %98’İ DEPREM KUŞAĞINDA YAŞIYOR

Ülkemizin bir deprem ülkesi olduğu gerçeği açıktır. Güncel deprem haritaları incelendiğinde, topraklarımızın %96’sının farklı tehlike derecelerdeki deprem kuşaklarında olduğu görünmektedir. Nüfusun %98’i de bu bölgelerde yaşamaktadır. 587 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 27 Eylül 2000 tarihinden itibaren yürürlüğe giren zorunlu deprem sigortası ise deprem ile depremin neden olacağı yangın, infilak ve yer kayması dahil sigortalı binalarda ve temellerinde oluşturacağı maddi zararları sigorta bedeli kadar kapsar. Zorunlu deprem sigortası ile ilgili maddi zararlar Doğal Afetler Sigortaları Kurumu (DASK) tarafından teminat altına alınıyor. Zorunlu deprem sigortasının amacı meydana gelebilecek deprem riskine karşı bina sahiplerinin zararlarını karşılamakta. Zorunlu deprem sigortası olmayan binaların konut sigortaları da yapılamazken, ayrıca herhangi bir deprem sonucunda oluşan zararlarda Doğal Afetler Sigortaları Kurumu (DASK) poliçesi olmayanlara devlet hiçbir şekilde yardım etmemekte. Öte yandan 2012 yılında yürürlüğe giren yönetmelik kapsamında, yeni elektrik ve su aboneliği için binanın DASK sigortası bulunması şartı konuldu.

İHTİYARİ DEPREM SİGORTASIDA İLGİ GÖRÜYOR

Yangın ve Doğal Afetler branşı içinde yer alan deprem sigortasında yılın ilk 6 ayında üretilen prim 1.2 milyar lirayı aştı. Zorunlu deprem sigortasında 594.4 milyon lira primin üretildiği yılın ilk 6 ayında ihtiyari (isteğe bağlı) deprem sigortasında prim üretimi 605.8 milyon lira oldu. TSB verilerine göre, geçen yılın aynı dönemi ile karşılaştırıldığında ise toplamda 1 milyar 58 milyon lira primin üretildiği deprem sigortalarında, söz konusu dönemde zorunlu deprem sigortasında 559.7 milyon lira, ihtiyari deprem sigortasında da 498.5 milyon lira prim üretilmişti.  Geçen yılın aynı dönemine göre deprem sigortasında toplamda prim artışı %14’e yaklaşırken, yılın ilk 6 ayında zorunlu deprem sigortasında artış %6, ihtiyari deprem sigortasında ise %21.5’i aşan oranda bir artış gözlendi. Öte yandan 2018 yılı genelinde deprem sigortasında, zorunlu deprem sigortasında prim üretimi 1 milyar 171 milyon lira, ihtiyari deprem sigortasında da 1 milyar 69 milyon lira ile toplamda 2 milyar 240 milyon lirayı aşan prim üretimi gerçekleşti.

Yakup Sayar
[email protected]