Bireysel emeklilik ile tasarrufun önemi pandemide daha çok ortaya çıktı

COVID-19’un yarattığı zorlu ekonomik süreç tasarruf oranlarını da etkiledi. Birikim yapanların ‘iyi ki BES’liyim’ dediği, birikim yapmayanların ise tasarrufun önemini anladığı bu süreçte, BES ve OKS’nin getirdiği faydalar öne çıktı.

2020 yılında hayatımızın her alanında etkisini hissettiğimiz COVID-19 pandemisinin en fazla etki yarattığı alan ekonomi ve tasarruflar oldu. Türkiye’de ve tüm dünyada en önemli tasarruf araçlarından biri olarak kabul görmüş Bireysel Emeklilik Sistemi ile yapılan tasarruflar özellikle üretim ve istihdamın artması noktasında, istikrarlı ekonomik büyümeye destek sağlayan önemli bir kaynak olarak benimsendi. Tüketicilerin hayat standartlarından ödün vermeden emeklilik dönemlerini geçirmelerine zemin hazırlayan BES’in ve tasarrufların önemi COVID-19 sürecinde anlaşıldı ve bu zorlu süreçte risklerin her zaman var olduğunu bir kez daha anladık. Veriler bazında baktığımızda ise inişli çıkışlı grafiğe rağmen BES 2020 yılını başarıyla tamamladı.

Emeklilik Gözetim Merkezi’nin (EGM) açıkladığı 2020 yıl sonu verilerine göre gönüllülük esasına dayalı Bireysel Emeklilik Sistemi yılı 6 milyon 900 bin katılımcı ve devlet katkısı dahil 158 milyar 347 milyon lira ile kapattı. 2019 yılının aynı dönemine kıyasla 2020 yıl sonunda BES fon büyüklüğü COVID-19’un ekonomide yarattığı ve tasarrufların da etkilediği panik ortamına rağmen %32.9 oranında arttı. Katılımcı sayısına baktığımızda ise 2020 yıl sonu itibarıyla sistemdeki toplam katılımcının 7 milyona doğru ilerlediğini görüyoruz. Geçmiş yıllardaki BES fon büyüklüğü artışına baktığımızda ise; 2019’da %34.4, 2018’de ise %13 olduğunu görüyoruz. Ülkemizde COVID-19 vakasının ilk görüldüğü 2020 Mart ayı itibarıyla başlayan süreçte sektör, BES rakamlarında düşüşler bekliyordu fakat katılımcılarda oluşan tasarruf bilinci bu durumun tersini kanıtladı. BES sözleşmesini sonlandıranların oranı 2019 sonunda %15.4 seviyesindeyken, COVID-19 pandemisinin etkisini gösterdiği 2020’de bu oran %12,1 olarak gerçekleşti.

OKS’DE %37’Yİ GEÇEN BÜYÜME

Otomatik Katılım Sistemi (OKS) verilerine baktığımızda ise 2020 yıl sonu verilerinde 5 milyon 724 bin çalışanın toplam fon tutarı devlet katkısı hariç 11 milyar 304 milyon lira olarak kaydedildi. 2019 verilerine kıyasla çalışan sayısında azalma görülse de COVID-19 pandemi döneminde artan tasarruf eğilimleri ile birlikte toplam fon tutarının bir yıl içinde yaklaşık %38 oranında artış yaşadığı görüldü.

Emeklilik sistemleri 2020 performansı ve 2021 öngörüleri ile ilgili görüşlerini aldığımız sektör temsilcileri COVID-19’un yarattığı belirsiz ortama rağmen BES’in iyi bir performans sergilediğini, bu zor süreçte katılımcıların tasarrufun önemini anladığına dikkat çektiler. Gönüllü bireysel emeklilikte 2020 yıl sonuna kadar gerçekleşen çıkışlarda sözleşme adedinin toplamının 2019’un aynı döneminden daha az olmasına dikkat çekilirken yıl içerisinde yaşanan tüm zorluklara rağmen katılımcıların sistemde kalma isteğini bir kez daha gözler önüne serdiği aktarıldı.

2021’DE BES’İN GÜNDEMİ DEĞİŞECEK

2021 yılı ile birlikte emeklilik sektöründe de yeni düzenlemeler bekleniyor. Sektörün yelpazesini geliştirecek, katılımcı faydası gözeten bu yeniliklerle BES’te 2021 gündemi değişecek. Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’nin hayata geçirilmesi ve devlet katkısı oranının olası artırılması motivasyonu ile 18 yaş altı gençlerin Bireysel Emeklilik Sistemi’ne katılması sektörün önümüzdeki dönemde başlıca gündem maddeleri arasında yer alıyor.

Yeni Ekonomi Programı çerçevesinde Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) uygulaması konusundaki düzenlemelerin yıl içerisinde netleşmesi ile birlikte sektörü hareketli günler bekliyor. Çalışmaların devam ettiğini aktaran sektör yöneticileri TES’in hem sektör hem de uzun vadede ülke lehine olacağını öngörüyor. 2021 yılı içerisinde gelişme beklenen bir diğer konu ise 18 yaş altındaki genç kesimin BES’e dahil edilmesi. Bu alanda da çalışmaların devam ettiği aktarılırken, gençlerin sisteme dahil edilmesiyle temelde tasarruf bilincinin tabana yayılması amaçlanıyor.

KATILIM ESASLI YÖNETMELİK RESMİ GAZETE’DE YAYINLANDI

2020 yılının son günlerine doğru emeklilik sektörüne getirilen düzenleme katılım esaslı sigortacılık alanında oldu. 2021 yılının ana gündemlerinden birini teşkil edeceği düşünülen katılım finans kapsamında, 19 Aralık 2020 tarihli ve 31339 sayılı Resmi Gazete’de “Katılım Esasları Çerçevesinde Sigortacılık ve Bireysel Emeklilik Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik” yayınlandı. Yönetmelikle birlikte pencere usulüne göre yürütülen sigortacılık faaliyetlerine 1 yıl daha izin verildi. Önceki yönetmelikte pencere usulünün 2 yıl daha uzatılabileceği belirtiliyordu. Yeni yönetmelikte katılım finansın temel kurumlarından biri olan Danışma Komitesi’nin teşkili, görev ve sorumlulukları ile faaliyet esasları detaylıca anlatılıyor.

Katılım uyum biriminin kurulması ve katılım iç denetim raporunun hazırlanması hususları da bu yönetmelikle birlikte getirilen yeni düzenlemeler arasında yer alıyor. Ayrıca, katılım esaslı sigortacılık ve bireysel emeklilik faaliyetlerinin uyumunu ve denetimini yapacak kişilerde islami finans alanında en az lisans düzeyinde eğitim şartı getirilen bir diğer yenilik oldu. Bu yönetmelik genel esasları düzenlemekte. Katılım esaslı sigortacılık ve bireysel emeklilik faaliyetlerindeki belirsizliklerin giderilmesi ve uygulama birliğinin sağlanması için 2021 yılında detaylı alt mevzuatın yayınlanmasına yönelik çalışmaların devam ettiği de biliniyor.