Bir Annenin “Var Yok” Yanıtı Kitaba Adını Verdi

Bir insanın hafızası silinmeye başladığında geriye ne kalır? Anılar kaybolurken sevgi de kaybolur mu? Hastalıkla mücadele eden bir insanın yalnızlığı, bazen iki kelimeyle anlatılabilir mi?

Nöroloji alanında uzun yıllardır çalışmalarını sürdüren Prof. Dr. Gülsen Babacan Yıldız, muayene odasında tanıklık ettiği insan hikâyelerini Var Yok – Memleketimden “Hasta” Manzaraları adlı kitabında bir araya getirdi.

Doğan Kitap etiketiyle yayımlanan eser, Alzheimer ve Parkinson başta olmak üzere nörolojik hastalıklarla yaşayan insanların dünyasına tıbbi tanıların ötesinden bakıyor. Hastalıkların yalnızca bedende ve beyinde değil, aile ilişkilerinde, kimlikte ve günlük yaşamda bıraktığı izleri anlatıyor.

“Çocuğunuz var mı?” sorusuna iki kelimelik yanıt

Kitaba adını veren hikâye, Prof. Dr. Babacan Yıldız’ın muayene odasında yaşadığı bir karşılaşmayla başlıyor.

Unutkanlık şikâyetiyle muayeneye gelen 77 yaşındaki Ayla Hanım'a çocuk sahibi olup olmadığı soruluyor. Yaşlı kadının verdiği yanıt ise yalnızca iki kelimeden oluşuyor: “Var yok.”

Ayla Hanım'ın aslında iki oğlu bulunuyor. Ancak yıllar önce yurt dışına yerleşen çocukları, annelerinin yaşamında giderek daha az yer alıyor.

Genç yaşta eşini kaybettikten sonra hayatını çocuklarına adayan Ayla Hanım, yaşlılık ve hastalıkla mücadele ettiği dönemde derin bir yalnızlık hissediyor.

Bu iki kelime, bir annenin özlemini ve kırgınlığını anlatırken kitabın da çıkış noktasını oluşturuyor.

Hastalık yalnızca hastayı değil, ailesini de etkiliyor

Var Yok, yalnızca nörolojik hastalıklarla yaşayan bireylerin değil, onların bakımını üstlenen yakınlarının da hikâyelerine odaklanıyor.

Kitapta Alzheimer hastası annesine tek başına bakan bir evladın yaşadığı tükenmişlik, Parkinson tanısıyla yaşamını yeniden düzenlemek zorunda kalan bir kadının mücadelesi ve unutkanlığın yarattığı korkuyla yaşayan insanların deneyimleri yer alıyor.

Prof. Dr. Gülsen Babacan Yıldız, uzun süreli bakım gerektiren hastalıkların bütün aileyi etkilediğine dikkat çekiyor.

Hasta yakınlarının fiziksel ve duygusal yorgunluğu, sosyal yaşamdan uzaklaşmaları ve kendi ihtiyaçlarını ertelemek zorunda kalmaları kitabın önemli temaları arasında bulunuyor.

“Bu kitap hastalıkların değil, bıraktıkları izlerin kitabı”

Kitabın ortaya çıkışındaki en önemli motivasyonun, hastalar ve yakınlarında sıkça karşılaştığı yalnızlık duygusu olduğunu belirten Prof. Dr. Gülsen Babacan Yıldız, eserinin ön sözünde okurlarına “Yalnız değilsiniz ve geç kalmış sayılmazsınız” mesajını veriyor.

Babacan Yıldız, kitabın yazılış amacını şu sözlerle anlatıyor:

“Yıllardır hastalarımda ve yakınlarında tekrar tekrar karşılaştığım bir duygu vardı: ‘Bunu yalnızca biz yaşıyoruz.’ Onlara yalnız olmadıklarını söylemek istedim. Çünkü bazen bir hastalığı anlamanın yolu, hastalığın kendisinden değil, onun hastada ve hasta yakınında bıraktığı izden geçiyor. Bu kitap aslında hastalıkların değil, hastalıkların insanlarda bıraktığı izlerin kitabı.”

Alzheimer ve Parkinson'a farklı bir bakış

Var Yok, Alzheimer ve Parkinson gibi nörolojik hastalıkların erken belirtileri, tanı süreçleri ve hastalıklarla yaşam konusunda da bilgiler içeriyor.

Ancak kitabın temel yaklaşımı, tıbbi bilgiyi gerçek yaşam deneyimleriyle buluşturmak.

Prof. Dr. Babacan Yıldız, nörolojik hastalıkların yönetiminde yalnızca ilaç tedavisinin değil; uyku, beslenme, fiziksel aktivite, ruhsal durum ve sosyal ilişkilerin de önemli olduğunu vurguluyor.

Kitap, hastalık ortaya çıkmadan önce sağlığın korunması, risk faktörlerinin farkında olunması ve erken belirtilerin dikkate alınması gerektiğini de hatırlatıyor.

Türkiye'de yüz binlerce kişi nörolojik hastalıklarla yaşıyor

Alzheimer, diğer demans türleri ve Parkinson hastalığı, yalnızca hastaları değil, onların bakımını üstlenen aile bireylerini de etkiliyor.

Türkiye Alzheimer Derneği'ne atfedilen verilere göre ülkede yaklaşık 700 bin kişi Alzheimer ve diğer demans türleriyle yaşıyor.

Türkiye Parkinson Hastalığı Derneği'nin tahminlerine göre ise yaklaşık 150 bin Parkinson hastası bulunuyor ve her yıl yaklaşık 10 bin kişiye yeni tanı konuluyor.

Bu tahminler, nörolojik hastalıkların bireysel sağlık sorunlarının ötesinde önemli bir toplumsal bakım ve destek ihtiyacını da beraberinde getirdiğini gösteriyor.

Hafıza zayıflasa da sevgi ve şefkat ihtiyacı devam ediyor

Prof. Dr. Gülsen Babacan Yıldız'ın kitabında öne çıkan temel mesajlardan biri, bilişsel işlevlerde yaşanan kayıpların insanın duygusal ihtiyaçlarını ortadan kaldırmadığı.

Hastalar yaşadıkları olayları veya bazı sözcükleri hatırlamakta güçlük çekseler bile sevgiye, güvene, ilgiye ve şefkate ihtiyaç duymaya devam ediyor.

Var Yok, bu yönüyle yalnızca nörolojik hastalıkları anlatan bir kitap değil; yaşlılık, aile bağları, sorumluluk ve insan ilişkileri üzerine düşünmeye davet eden bir eser olarak öne çıkıyor.

Prof. Dr. Gülsen Babacan Yıldız kimdir?

1993 yılında Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun olan Prof. Dr. Gülsen Babacan Yıldız, Boğaziçi Üniversitesi'nde Deneysel Psikoloji eğitimi aldı. Nöroloji uzmanlığını Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde tamamladı.

İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Davranış Nörolojisi ve Hareket Bozuklukları Birimi ile University of California, San Francisco (UCSF) Memory and Aging Center'da araştırmacı olarak bulundu.

Alzheimer, Parkinson, davranış nörolojisi ve hareket bozuklukları üzerine akademik çalışmalar yürüten Babacan Yıldız'ın ulusal ve uluslararası bilimsel yayınları bulunuyor.

Hâlen Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tıp Fakültesi, Samatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Kliniği'nde görev yapan Babacan Yıldız, Türkiye Alzheimer Derneği Yönetim Kurulu Üyesi olarak da çalışmalarını sürdürüyor.